1- دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران، ، farokhihodar@gmail.com 2- دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران، 3- دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
چکیده: (9 مشاهده)
نظام حقوقی ایران، الهامگرفته از فقه اسلامی و قوانین مدرن، برای ارتقای کارایی اداری و اقتصادی به ابزار «تنظیمگری بخشی» روی آورده است. اصل ۴۴ قانون اساسی بر خصوصیسازی و رقابت تأکید دارد، اما تداخل صلاحیت میان وزارت نفت و شورای رقابت در بخش پاییندستی صنعت نفت، موجب به وجود آمدن خلأ قانونی، ناکارآمدی اجرایی و بحرانهای اقتصادی-زیستمحیطی شده و اهداف تنظیمگری را مختل نموده است. تداخل ماده ۱۳ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت (۱۳۹۱) با ماده ۵۹ قانون اجرای سیاستهای کلی اصل ۴۴ (اصلاحی ۱۳۹۷) منجر به دوگانگی نهادی و تضعیف تنظیم-گری (رگولاتوری) شده است. تحلیل قواعد تفسیری (تقدم خاص بر عام و تفسیر غایی) حاکی از این است که تفسیر هماهنگ و هدفمحور، استقلال شورای رقابت را حفظ کرده و صلاحیت تخصصی وزارت نفت را در چارچوب رگولاتوری ملی استمرار میبخشد. این رویکرد، چالشهای بخشی را مرتفع و کارایی نظام را تقویت میکند. واژه های کلیدی:اصل ۴۴، تنظیمگری بخشی، شورای رقابت، تعارض صلاحیت نهادی، وزارت نفت، تفسیر حقوقی. طبقه بندی JEL: k20,k21,k23,k32.
Farokhi Hodar M, Niavarani S, Hadavand M. The Competences of Article 13 of the Law on the Duties and Powers of the Ministry of Petroleum and Its Overlap with Article 59 of the Law on the Implementation of the General Policies of Article 44 of the Constitution in Regulating the Downstream Oil Sector. QEER 2026; 23 (89) :287-316 URL: http://iiesj.ir/article-1-1743-fa.html
فرخی هودر محمد، نیاورانی صابر، هداوند مهدی. تحلیل تداخل صلاحیتهای تنظیمگری موضوع مواد 13 قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت و 59 قانون اجرای سیاستهای کلی اصل 44. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژي. 1405; 23 (89) :287-316