fa برنامه ریزی بهینه استوار زنجیره عرضه نفت خام و توسعه بهینه میادین نفتی در شرایط عدم قطعیت: مطالعه موردی شرکت ملی مناطق نفت خیز جنوب ایران مدل هاي نفت و گاز مدل هاي نفت و گاز پژوهشي Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">فعالیت&shy;های صنعت نفت به دو بخش بالادستی و پایین&shy;دستی افراز می&shy;شود. عمده فعالیت&rlm;های بالادستی صنعت نفت عبارتند از اکتشاف و حفاری مخازن نفتی، استخراج نفت&shy;خام و عرضه آن به پالایشگاه&shy;های داخلی و یا پایانه&shy;های صادراتی. در بخش پایین‌دستی صنعت نفت نیز پالایش نفت‌خام و تولید مشتقات نفتی در پالایشگاه&shy;ها انجام می&shy;گیرد. در این تحقیق، بهینه&shy;سازی در فعالیت&shy;های بخش بالادستی صنعت نفت بررسی می</span></span><span dir="LTR">‫</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">شود و مسئله مدیریت زنجیره تأمین نفت‌خام (</span></span><span dir="LTR">COSC</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">)</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">مدل‌سازی و حل می&shy;گردد. هدف از تحقیق حاضر، ارائه یک مدل بهینه&shy;سازی ریاضی به‌منظور کمک به تصمیم&rlm;گیری در زمینه بهره&shy;برداری از میادین نفتی و مدیریت زنجیره تأمین نفت&shy;خام است، به‌طوری‌که سود خالص فعلی (</span></span><span dir="LTR">NPV</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) حاصل از تولید و فروش نفت&shy;خام بیشینه گردد. برای این منظور، یک مدل برنامه&shy;ریزی خطی آمیخته (</span></span><span dir="LTR">MILP</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) چند دوره&shy;ای ارائه می&shy;شود که در آن، متغیرهای تصمیم&shy;گیری استراتژیک و عملیاتی از جمله تعیین مکان حفاری چاه&shy;ها، مکان&shy;یابی بوسترها و واحدهای تولید (بهره</span></span><span dir="LTR">‫</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">برداری)، نحوه نصب خطوط لوله بین تسهیلات، میزان استخراج نفت&shy;خام و در نهایتً مقدار تولید و عرضه نفت&shy;خام طی دوره&shy;های یک افق زمانی معین، محاسبه می&shy;شود. از آنجا که پارامترهای قیمت و تقاضای نفت&shy;خام در تصمیمات زنجیره تأمین نفت&shy;خام بسیار مهم و تأثیرگذار بوده و مقدار این دو پارامتر معمولاً با عدم&shy;قطعیت&shy;های تصادفی و یا شناختی همراه می&shy;باشند، در مدل </span></span><span dir="LTR">MILP</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> پیشنهادی، از رویکرد برنامه&shy;ریزی امکانی استوار (</span></span><span dir="LTR">RPP</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">) جهت مواجهه با عدم&shy;قطعیت&shy;&shy; آن‌ها استفاده &shy;شده تا ریسک تصمیمات کنترل گردد. در بخش پایانی تحقیق، به‌منظور ارزیابی عملکرد مدل و رویکرد حل پیشنهادی، به مطالعه موردی شرکت ملی مناطق نفت&shy;خیز جنوب ایران پرداخته می‌شود و از نرم&shy;افزار </span></span><span dir="LTR">GAMS (CPLEX Solver)</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> جهت اجرای مدل پیشنهادی استفاده می&shy;شود. نتایج عددی، کاربردی بودن بالای مدل </span></span><span dir="LTR">MILP</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> ارائه &shy;شده را نشان می&rlm;دهد که با استفاده از آن می‌توان به بیشینه کردن </span></span><span dir="LTR">NPV</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> فروش نفت&shy;خام در افق&shy;های زمانی دلخواه پرداخت. همچنین دو معیار بهینه بودن و امکان&rlm;پذیر بودن نتیجه به&rlm;دست آمده، صحت رویکرد </span></span><span dir="LTR">RPP</span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"> پیشنهادی را در جهت کنترل بهینه عدم&shy;قطعیت تصدیق می&shy;نماید.</span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">طبقه&shy;بندی </span></span></strong><strong><span dir="LTR">JEL</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">:</span></span></strong> <span dir="LTR" style="background:white;"><span style="color:#353C3F;"><span style="font-family:georgia,serif;">C61</span></span></span><br> <strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">کلیدواژه‌ها: </span></span></strong><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;">زنجیره تأمین نفت&shy;خام، توسعه میادین نفتی، بهینه&shy;‌سازی ریاضی، برنامه&shy;ریزی امکانی استوار، عدم‌&shy;قطعیت</span></span><br clear="all" > <br> &nbsp; Petroleum industry activities can be divided into upstream and downstream sectors. Major upstream activities include exploration of oil reservoirs, drilling and extraction of crude oil, as well as production oil for supply to domestic refineries and export terminals. Refining crude oil and producing oil derivatives are considered in the downstream sector. In this paper, we study optimization of upstream activities of the oil industry and model the crude oil supply chain (COSC) management problem is modeled. The aim of this research is to provide a mathematical optimization model to assist in decision making regarding optimal exploitation of oilfields and COSC management that maximizes the net present palue (NPV) of crude oil production. For this purpose we use a mixed integer linear programming (MILP) model to project strategic and operational decisions for a given time horizon. We use the robust possibilistic programming (RPP) approach to deal with the inherent stochastic or epistemic uncertainty of oil price and demand. Finally, we use the GAMS (CPLEX Solver) software to apply this model and assess its applicability to the National Iranian South Oil Company. The numerical results confirm the applicability of the MILP model, which can be used to maximize the NPV of crude oil for the selected time horizons.<br> <strong>Keywords: </strong>Crude oil supply chain, Oilfields development, Mathematical optimization, Robust possibilistic programming, Uncertainty<br> <strong>JEL Classification:</strong> C61<br> &nbsp; زنجیره تأمین نفت خام, توسعه میادین نفتی, بهینه سازی ریاضی, برنامه ریزی امکانی استوار, عدم قطعیت Crude oil supply chain, Oilfields development, Mathematical optimization, Robust possibilistic programming, Uncertainty 27 64 http://iiesj.ir/browse.php?a_code=A-10-1309-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Papi علی پاپی papimath@hotmail.com 10031947532846004271 10031947532846004271 No دانشگاه علم و صنعت ایران Mirsaman Pishvaee میرسامان پیشوایی pishvaee@iust.ac.ir 10031947532846004272 10031947532846004272 No دانشگاه علم و صنعت ایران Armin Jabbarzadeh آرمین جبارزاده arminj@iust.ac.ir 10031947532846004273 10031947532846004273 No دانشگاه علم و صنعت ایران Seyed Farid Ghaderi سیدفرید قادری s.f.ghaderi@gmail.com 10031947532846004274 10031947532846004274 Yes استاد دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه تهران