fa شناسایی عوامل هم رفتار با مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر و فسیلی در ایران اقتصاد انرژي Energy Economic پژوهشي Research <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:95%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:95%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر به‌عنوان یکی از ارکان اصلی تحقق توسعه پایدار، کاهش مخاطرات زیست‌محیطی و ارتقاء تاب‌آوری نظام انرژی ملی در برابر بحران‌های اقلیمی و زیرساختی مطرح است. در ایران، با توجه به تشدید خاموشی‌های برق، آلودگی شدید هوا و افزایش فشار بر شبکه‌های انرژی، ضرورت تحلیل جامع و مبتنی بر داده در خصوص عوامل موثر بر مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر بیش از پیش احساس می‌شود. پژوهش حاضر با استفاده از داده‌های بلندمدت بانک جهانی و بهره‌گیری از هفت روش پیشرفته مشابهت‌یابی سری‌های زمانی، به شناسایی و رتبه‌بندی متغیرهای کلیدی هم‌رفتار با مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر و فسیلی در ایران پرداخته است. نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر تنها به شاخص‌های زیست‌محیطی وابسته نیست، بلکه تحت تأثیر مستقیم مجموعه‌ای از متغیرهای آموزشی، جنسیتی، اقتصادی، نهادی و زیرساختی قرار دارد. در مقابل، مصرف انرژی‌های فسیلی با عواملی مانند ساختارهای حمایتی مبتنی بر یارانه، ضعف در نوسازی زیرساخت‌ها و بهره‌برداری بی</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:95%"><span segoe="" style="font-family:" symbol="" ui=""><span style="letter-spacing:-.2pt">⁠</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:95%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">رویه از منابع طبیعی گره خورده است. پژوهش حاضر با ارائه تصویری چندبُعدی از متغیرهای مؤثر، می‌تواند راهنمایی کارآمد برای سیاست‌گذاران در طراحی بسته‌های اصلاحی، تخصیص منابع هدفمند و تدوین استراتژی‌های ملی انرژی باشد.</span></span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:95%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.1pt"></span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-family:"B Nazanin""></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">طبقه‌بندی</span></b><b> </b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">JEL</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:9.0pt">: </span></b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt">Q2, Q3, Q5, C38</span><span lang="FA" style="font-size:9.0pt">.</span><b><span lang="FA" style="font-family:"B Nazanin""></span></b></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">کلیدواژه‌ها:</span></span></span></b> <span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">انرژی‌های تجدیدپذیر، مصرف انرژی، مشابهت‌یابی سری‌های زمانی،&nbsp;&nbsp; سیاست‌گذاری انرژی، بحران برق.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">The consumption of renewable energy, as a key pillar of achieving sustainable development, reducing environmental risks, and enhancing the resilience of the national energy system against climate and infrastructure crises, has gained increasing significance. In Iran, given the intensification of electricity blackouts, severe air pollution, and growing pressure on energy networks, the need for comprehensive, data-driven analysis of the factors influencing renewable energy consumption is felt more than ever. This study, using long-term World Bank data and seven advanced time series similarity-matching methods, identifies and ranks the key variables co-behaving with renewable and fossil energy consumption in Iran. The findings reveal that renewable energy consumption is not solely dependent on environmental indicators but is directly influenced by a set of educational, gender-related, economic, institutional, and infrastructural variables. In contrast, fossil energy consumption is tied to factors such as subsidy-based support structures, weaknesses in infrastructure modernization, and the intensive exploitation of natural resources. By offering a multidimensional picture of the influencing variables, this research can serve as an effective guide for policymakers in designing reform packages, allocating targeted resources, and formulating national energy strategies.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">JEL Classification: </span></b><span lang="EN-GB" style="font-size:11.0pt">Q2, Q3, Q5, C38.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b>Keywords: </b>Renewable energy, energy consumption, time series similarity, energy policy, electricity crisis in Iran<span style="font-size:10.0pt">.</span><div aria-label="Page Break" class="cke_pagebreak" contenteditable="false" data-cke-display-name="pagebreak" data-cke-pagebreak="1" style="page-break-after:always" title="Page Break"></div><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span><br> &nbsp; انرژی‌های تجدیدپذیر, مصرف انرژی, مشابهت‌یابی سری‌های زمانی, سیاست‌گذاری انرژی, بحران برق طبقه‌بندی JEL: Q2, Q3, Q5, C38. Renewable energy, energy consumption, time series similarity, energy policy, electricity crisis in Iran JEL Classification: Q2, Q3, Q5, C38. 99 143 http://iiesj.ir/browse.php?a_code=A-10-1190-3&slc_lang=fa&sid=1 mahdi Goldani مهدی گلدانی m.goldani@hsu.ac.ir 10031947532846008734 10031947532846008734 Yes Faculty of Economics, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran دانشکده اقتصاد، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار،ایران