fa تحلیل تداخل صلاحیت‌های تنظیم‌گری موضوع مواد 13 قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت و 59 قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل 44 قراردادهاي نفتي-حقوقي Contracts رساله(پايان نامه) دكتري Thesis(PhD.) <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نظام حقوقی ایران، الهام‌گرفته از فقه اسلامی و قوانین مدرن، برای ارتقای کارایی اداری و اقتصادی به ابزار &laquo;تنظیم‌گری بخشی&raquo; روی آورده است. اصل ۴۴ قانون اساسی بر خصوصی‌سازی و رقابت تأکید دارد، اما تداخل صلاحیت میان وزارت نفت و شورای رقابت در بخش پایین‌دستی صنعت نفت، موجب به وجود آمدن خلأ قانونی، ناکارآمدی اجرایی و بحران‌های اقتصادی-زیست‌محیطی شده و اهداف تنظیم‌گری را مختل نموده است. تداخل ماده ۱۳ قانون وظایف و اختیارات وزارت نفت (۱۳۹۱) با ماده ۵۹ قانون اجرای سیاست‌های کلی اصل ۴۴ (اصلاحی ۱۳۹۷) منجر به دوگانگی نهادی و تضعیف تنظیم-گری (رگولاتوری) شده است. تحلیل قواعد تفسیری (تقدم خاص بر عام و تفسیر غایی) حاکی از این است که تفسیر هماهنگ و هدف‌محور، استقلال شورای رقابت را حفظ کرده و صلاحیت تخصصی وزارت نفت را در چارچوب رگولاتوری ملی استمرار می‌بخشد. این رویکرد، چالش‌های بخشی را مرتفع و کارایی نظام را تقویت می‌کند.</span></span></span></span></span></span><br> <strong>واژه های کلیدی:</strong>&nbsp;<span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">اصل ۴۴، تنظیم‌گری بخشی، شورای رقابت، تعارض صلاحیت نهادی، وزارت نفت، تفسیر حقوقی.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">طبقه &shy;بندی </span></span></b><b><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt">JEL</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">:</span></span></b> k20,k21,k23,k32<span b="" lang="FA" nazanin="" style="font-family:">.</span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Cambria,serif"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Iran&rsquo;s legal system, inspired by Islamic jurisprudence and modern laws, has adopted &ldquo;sectoral regulation&rdquo; to enhance administrative and economic efficiency. Despite Article 44 of the Constitution emphasizing privatization and competition, overlapping institutional mandates between the Ministry of Petroleum and the Competition Council in the downstream oil sector have engendered legal vacuums, executive inefficiencies, and economic-environmental crises, undermining regulatory objectives. The conflict between Article 13 of the Law on Duties and Powers of the Ministry of Petroleum (2012) and Article 59 of the Law on Implementation of General Policies of Article 44 (amended 2018) has precipitated institutional duality and regulatory debilitation. Interpretive principles, including lex specialis derogat legi generali and teleological interpretation, advocate a harmonious, purpose-oriented construction that preserves the Competition Council&rsquo;s independence while sustaining the Ministry&rsquo;s specialized authority within the national regulatory framework. This approach resolves sectoral challenges and bolsters systemic efficacy.</span></span></span></span></span><br> &nbsp; تنظیم‌گری بخشی؛ تعارض صلاحیت نهادی؛ شورای رقابت؛ وزارت نفت؛ اصل ۴۴ قانون اساسی؛ تفسیر حقوقی طبقه ­بندی JEL: k20,k21,k23,k32. Sectoral Regulation, Institutional Jurisdictional Conflict, Competition Council, Ministry of Petroleum, Article 44 of the Constitution, Legal Interpretation. 287 316 http://iiesj.ir/browse.php?a_code=A-10-2065-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohamad Farokhi Hodar محمد فرخی هودر farokhihodar@gmail.com 10031947532846008742 10031947532846008742 Yes NIOPDC دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران، Saber Niavarani صابر نیاورانی s-niavarani@srbiau.ir 10031947532846008743 10031947532846008743 No Azad University دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دانشگاه آزاد، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران، Mahdi Hadavand مهدی هداوند m.hadavand@atu.ac.ir 10031947532846008744 10031947532846008744 No Azad University دانشکده حقوق و علوم سیاسی،دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران