fa تحلیل تصادفی روند منابع قابل استخراج نفت و گاز در ایران 1410-1359) مدل هاي نفت و گاز مدل هاي نفت و گاز رساله(پايان نامه) دكتري Thesis(PhD.) <p>الگوهای پویای استخراج از منابع طبیعی و انرژی به دلایل مختلف بانااطمینانی روبرو می‌باشد. با استخراج از منابع انرژی (نفت و گاز) انتظار داریم که حجم منابع قابل استخراج همواره در طول زمان در حال کاهش باشد، ولی با توج به نتایج این تحقیق در برخی از زمان‌ها به دلیل اکتشافات تصادفی (کشف چاه‌های جدید) حجم منابع قابل استخراج افزایش یافته است. نگاه غالب در مورد روند منابع قابل استخراج انرژی تجدیدناپذیر در طول زمان آنرا نزولی و در حال کاهش معرفی می‌کند، این نکته یکی از پیش فرض‌های اساسی در مدل‌های رشد که در آن منابع انرژی به‌عنوان یکی از عوامل مؤثر در نظر گرفته می‌شود، به شمار می‌رود. اگر چه این نکته برای تمام منابع انرژی تجدیدناپذیر (اعم از کشف شده و کشف نشده) و در یک افق نامحدود غیر قابل انکار است، اما بسط آن به منابع قابل استخراج در یک مدت زمان معین، چندان قابل دفاع نیست. در این تحقیق با استفاده از آزمون تصادفی غیرپارامتری RUNS در سطح اطمینان 95 درصد نشان داده شده که تغییرات حجم منابع مورد نظر از یک فرآیند تصادفی تبعیت می‌کند. برای این منظور 16 نوع توزیع تصادفی برای این فرآیند تصادفی در سه الگوی مختلف در نظر گرفته شده است. با توجه به معیار بهترین برآورد و پیش‌بینی صورت گرفته، توزیع فوق هندسی و نرمال برای این فرآیند به‌عنوان بهترین توزیع تصادفی تایید می‌گردد. به‌منظور پیش‌بینی حجم منابع قابل استخراج، در ابتدا سری زمانی مقدار استخراج انرژی‌های فسیلی (نفت و گاز) و همچنین متغیر تحقیق و توسعه (متغیرهای دارای روند) با استفاده از روش هموارسازی نمایی هالت برآورد و پیش‌بینی شده است. با توجه به برآورد انجام گرفته حجم منابع قابل استخراج از سال 1394 تا سال 1410 دارای نرخ رشدی به‌طور متوسط 04/0- درصد باشد. این درحالی است که بین سال‌های 1359 تا 1393 منابع قابل استخراج سالانه دارای متوسط رشد 1/3 درصد بوده است. به عبارت دیگر با توجه به پیش‌بینی صورت گرفته رشد حجم منابع، نرخ نزولی داشته و حجم منابع در نقطه‌ای از زمان، دیگر افزایش نیافته و نزولی خواهد شد. با توجه به بهترین الگوی در نظر گرفته شده پس از سال 1402 حجم منابع قابل استخراج نزولی خواهد شد. این موضوع اهمیت برنامه‌ریزی جهت استفاده بیشتر از انرژی‌های تجدیدپذیر و جایگزین برای نفت و گاز در بلندمدت را برای اقتصاد ایران نشان می‌دهد.</p> <p>By extraction of energy resources (oil and gas), we expect the extractive resource is always be decrease over time. But study by authors shows, because of random exploration in the specific time, we have increased in the levels of extractable resources. We indicated (using non-parametric random RUNS test) that change in the level of resources follows a random process at 95 percent significant. In this study we considered sixteen random distributions for this stochastic process in three different models. According to criteria of best Estimation and prediction, hyper geometric and normal distribution is confirmed for this stochastic process as the random distribution of resources. According to the best estimations for extractive resources from 2015 to 2031 the averaging growth rate is predicted -0.4 percent per year. While, average annual growth rate of extractive resources have been 3.1 percent between years 1980 to 2014. According to the forecast, the growth rate for the years of this study (2015-2031) is negative, so the stock of resource will not increase over time. Result of the best model is considered before 2023 the stocks of extractive resources are increasing, but after 2023 the level of resources that can be extracted will be decreasing.</p> موجودی منابع انرژی تصادفی, هموارسازی نمایی هالت, اقتصاد ایران Random stock of resources, Holt’s exponential smoothing, Iranian economy 1 32 http://iiesj.ir/browse.php?a_code=A-10-824-1&slc_lang=fa&sid=1 علی حسین استادزاد aostadzad@yahoo.com 10031947532846003387 10031947532846003387 Yes دانشگاه شیراز ابراهیم هادیان ehadian@rose.shirazu.ac.ir 10031947532846003388 10031947532846003388 No دانشگاه شیراز