fa طراحی مدل ارزیابی گزینه‌های سرمایه‌گذاری در صنعت پتروشیمی ایران؛ مطالعه موردی: زنجیره ارزش گاز اتان اقتصاد انرژي Energy Economic مقاله paper <span style="font-size:10pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">بررسی فرآیند ارزش‌آفرینی از منابع نفت و گاز کشور، حاکی از رویکرد نا‌متوازن به سرمایه‌گذاری‌های هوشمند و خلق ارزش پایدار در این صنعت است. تنوع بخشی به محصولات تولیدی صنعت پتروشیمی، امکان استفاده از بازارهای جدید را فراهم می‌کند و ضمن کاهش ضربه‌پذیری صنایع پتروشیمی ایران، ارز‌آوری و بهره‌گیری بهینه از منابع را به همراه خواهد داشت. در راستای تحقق سرمایه</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span segoe="" style="font-family:" symbol="" ui=""><span style="letter-spacing:-.2pt">⁠</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">گذاری هوشمندانه در زنجیره ارزش پتروشیمی، هدف پژوهش حاضر مشخصاً بهینه‌یابی زنجیره ارزش گاز اتان با طرح 7 گزینه</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span segoe="" style="font-family:" symbol="" ui=""><span style="letter-spacing:-.2pt">⁠</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">ای سرمایه‌گذاری منتخب می‌باشد. اهم معیارهای اثرگذار بر انتخاب حلقه‌های زنجیره در قالب یک مدل ارزیابی سرمایه</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="letter-spacing:-.2pt">‌</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.2pt">گذاری 5 معیاره استخراج و هر طرح به صورت مجزا بر اساس این مدل امتیازدهی، ارزیابی گردید. با توجه به اهمیت معیار بازار، ضریب 4 که بیشترین ضریب در مدل می‌باشد برای معیار بازار در نظر گرفته شده است. در رتبه دوم برای معیار مالی-اقتصادی و معیار تکنولوژی ضریب 3، معیار لجستیک و خوراک ضریب 2 و معیاراستراتژیک ضریب1 را به خوداختصاص داده‌اند. امتیازدهی به صورت کمی و بر اساس رتبه‌بندی شاخص مورد استفاده برای هر معیار انجام شده است. بر اساس امتیاز کسب شده توسط هر گزینه پیشنهادی، این گزینه‌ها&nbsp; در هر یک از معیار‌ها&nbsp; بصورت مجزا و نهایتاً بصورت تجمیعی رتبه‌بندی شده‌اند. نتایج نشان داد طرح ترکیبی اسید‌استیک، وینیل استات مونومر و اتیلن وینیل استات، طرح استایرن مونومر و طرح پلی‌اتیلن‌سنگین در مجموع به ترتیب حائز بیشترین امتیاز ارزیابی هستند. پیشنهاد این مدل و نتایج حاصل از آن ضمن توسعه یک مدل ارزیابی قابل اتکا، شناخت وسیع‌تری از زنجیره گاز ارزشمند اتان را به همراه داشته و برای سیاست‌گذاران و سرمایه‌گذاران صنعت پتروشیمی و فعالان عرصه صنعتی می‌تواند راهنمای مناسبی برای تصمیم‌گیری در آینده باشد.</span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:80%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:80%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">طبقه &shy;بندی </span></span></span></b><b><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:80%">JEL</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:80%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">:</span></span></span></b> <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="line-height:80%">Q40 </span><span lang="FA" style="line-height:80%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">،</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="line-height:80%">O14 </span><span lang="FA" style="line-height:80%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">،</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="line-height:80%">M21</span><span lang="FA" style="line-height:80%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">.</span></span><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:80%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:80%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:80%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.3pt">کلید واژه‌ها: </span></span></span></span></b><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:80%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="letter-spacing:-.3pt">زنجیره‌ارزش، سرمایه گذاری، توسعه متوازن، مدل ارزیابی.</span></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <div class="WordSection1"><span style="page:WordSection1"><span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="EN" style="font-size:10.5pt">An examination of the value creation process in Iran&rsquo;s oil and gas sector reveals an imbalanced approach toward smart investments and sustainable value creation within this industry. Diversification of petrochemical products offers access to new markets, reduces the vulnerability of Iran&rsquo;s petrochemical industries, increases foreign currency earnings, and ensures optimal resource utilization. To achieve smart investment in the petrochemical value chain, this study specifically aims to optimize the ethane value chain by evaluating seven selected investment options. Key criteria affecting the selection of value chain segments were identified and structured into a five-criteria investment evaluation model. Each proposed project was individually assessed and scored using this model. Given the importance of the market criterion, a weight of 4&mdash;representing the highest weight in the model&mdash;was assigned to it, followed by a weight of 3 each for the financial-economic and technology criteria, 2 for the feedstock and logistics criterion, and 1 for the strategic criterion. The scoring was conducted quantitatively, based on the ranking of the relevant indicators for each criterion. According to the scores obtained, the options were ranked individually across each criterion and then aggregated. The results showed that the combined project comprising acetic acid, vinyl acetate monomer, and ethylene-vinyl acetate, as well as the styrene monomer project and the heavy polyethylene project, received the highest evaluation scores, respectively. The proposed model and its results, besides developing a robust evaluation framework, provide a comprehensive understanding of the valuable ethane value chain, offering policymakers, investors, and industrial stakeholders a reliable guide for future decision-making in Iran&rsquo;s petrochemical sector</span><b><span lang="EN-GB" style="font-size:10.5pt">.</span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="EN-GB" style="font-size:10.5pt"></span></b></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="EN-GB" style="font-size:10.5pt">JEL Classification:</span></b><span lang="EN-GB" style="font-size:10.5pt"> M21, O14, Q40.</span></span></span></span><br> <span style="font-size:10pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="EN-GB" style="font-size:10.5pt">Keywords:</span></b> <span lang="EN" style="font-size:10.5pt">Value Chain, Investment, Balanced Development, Evaluation Model.</span><span style="font-size:10.5pt"></span></span></span></span></span></div> <div aria-label="Page Break" class="cke_pagebreak" contenteditable="false" data-cke-display-name="pagebreak" data-cke-pagebreak="1" style="page-break-after:always" title="Page Break"></div> طبقه ­بندی JEL: Q40 ,O14 ,M21. کلید واژه‌ها: زنجیره‌ارزش, سرمایه گذاری, توسعه متوازن, مدل ارزیابی. JEL Classification: M21, O14, Q40. Keywords: Value Chain, Investment, Balanced Development, Evaluation Model. 221 255 http://iiesj.ir/browse.php?a_code=A-10-1946-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Saeid Daneshi سید‌سعید دانشی daneshi.said1988@gmail.com 10031947532846008450 10031947532846008450 Yes دانشگاه علامه طباطبایی-دانشکده حقوق، تهران Hossein Dastkhan حسین دستخوان hdastkhan@khu.ac.ir 10031947532846008451 10031947532846008451 No دانشکده علوم مالی، دانشگاه خوارزمی، تهران