موسسه مطالعات بین المللی انرژی ، alirahimigh2000@gmail.com
چکیده: (52 مشاهده)
ایران، به رغم برخورداری از دومین ذخایر بزرگ گاز طبیعی جهان، از سال ۱۴۰۰ با ناترازی فزآیندهای در عرضه و تقاضای گاز مواجه بوده است. این وضعیت در ادبیات اقتصادی به "پارادوکس فراوانی" مشهور است، در اوج مصرف زمستان تا کسری روزانه ۳۰۰ میلیون متر مکعب تشدید میشود که ناشی از ترکیبی از تحریمهای بینالمللی، عدم سرمایهگذاری کافی در زیرساختها، فرسودگی میادین و شبکهها و به ویژه مصرف بیرویه داخلی به دلیل یارانههای سنگین انرژی است. نرخ مصرف انرژی سرانه ایران ۱۵ برابر ژاپن و ۱۰ برابر اتحادیه اروپا گزارش شده است. این پژوهش نقش واحدهای شناور ذخیرهسازی و گازیسازی مجدد (FSRU) را بهعنوان یک راهحل تاکتیکی و منعطف برای مدیریت ناترازی گاز در کوتاهمدت و میانمدت بررسی میکند. FSRUها با مزایایی نظیر زمان استقرار کوتاه (۱ تا ۲ سال) و هزینه اولیه کمتر، میتوانند در جبران کسری فصلی گاز ایران مؤثر باشند. یافتههای اقتصادی کلیدی این مطالعه نشان میدهند که استقرار ظرفیت FSRU معادل ۱۵ میلیون تن LNG در سال با حداکثر ۵۰۰ میلیون دلار هزینه سرمایهگذاری اولیه امکانپذیر است. در مقابل، سود خالص حاصل از آزادسازی و صادرات این حجم از سوختهای مایع (به قیمت فوب خلیج فارس) بالغ بر 4/3 میلیارد دلار در سال تخمین زده میشود. این نسبت اقتصادی فوقالعاده نشان میدهد که هزینه سرمایهگذاری در FSRU کمتر از ۱۵ درصد سود خالص سال اول حاصل از جایگزینی است. از سوی دیگر، با تحلیل تجربه موفق اتحادیه اروپا پس از بحران روسیه و اوکراین، روشن میشود که استقرار گسترده FSRU ذیل برنامه REPowerEUبهعنوان یک "پل استراتژیک" به سوی اصلاحات بنیادین عمل کرد. اروپا توانست با اتخاذ این راهکار و همزمان با اجرای سیاستهای قاطع مدیریت تقاضا، وابستگی به گاز روسیه را کاهش داده و کاهش ۲۰ درصدی در مصرف گاز خود را محقق سازد.. طبقهبندی JEL: Q2, A12, B4, T7. کلیدواژه ها: ناترازی، ایران، FSRU، عرضه، تقاضا، ذخیره سازی.
Rahimi G. The Role of FSRU in Resolving Natural Gas Imbalances in Iran (Economic Assessment of FSRU Deployment and Lessons from European Experience). QEER 2026; 22 (88) :317-344 URL: http://iiesj.ir/article-1-1741-fa.html
رحیمی غلامعلی. نقش FSRUدر رفع ناترازی گاز طبیعی در ایران (ارزیابی اقتصادی استقرار واحدهای FSRU و درسهایی از تجربه اروپا). فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژي. 1405; 22 (88) :317-344