1- دانشگاه خلیج فارس 2- دانشکده کسب و کار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر ، re.roshan@pgu.ac.ir 3- دانشکده کسب و کار و اقتصاد، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر
چکیده: (816 مشاهده)
بهره‌وری کل عوامل تولید و چگونگی تاثیر عوامل مختلف بر آن از موضوعات مهم اقتصاد به ویژه بخش صنعت پتروشیمی در کشورهای دارای منابع تجدیدناپذیر مانند نفت و گاز از جمله ایران می‌باشد. از این رو در پژوهش حاضر به بررسی تاثیر تغییرات نرخ ارز و برخی عوامل دیگر، بر بهره‌وری کل عوامل تولید در 18 شرکت منتخب بورسی صنعت پتروشیمی ایران در سالهای 1402-1396 پرداخته شده است. برای این منظور از روش حداقل مربعات پویا و تابع تعمیم یافته کاب داگلاس به روش سولو استفاده شده است. نتایج به دست آمده، تاثیر منفی تغییرات نرخ ارز بر بهره‌وری کل عوامل بنگاههای منتخب صنعت پتروشیمی را طی دوره تحقیق تایید میکند. علاوه بر آن، برآوردهای پژوهش نشان‌دهنده تاثیر مثبت ارزش افزوده، موجودی سرمایه، هزینه انرژی، هزینه خوراک پتروشیمی و تاثیر منفی نیروی کار بر بهره‌وری کل عوامل تولید می‌باشد. بر اساس نتایج، توصیه می‌شود سیاست‌گذاران اقتصادی با هدف کاهش دامنه تغییرات نرخ ارز و ایجاد ثبات نسبی، زمینه بهبود بهره‌وری را فراهم آورند. همچنین بازنگری در ساختار نیروی انسانی از طریق ارزیابی عملکرد و بهینه‌سازی ترکیب نیروهای تولیدی و غیرتولیدی ضروری است. بهعلاوه، توجه به سهم نسبتاً محدود موجودی سرمایه در ارتقای بهره‌وری، ضرورت سرمایه‌گذاری در تجهیزات با فناوری پیشرفته را برجسته می‌سازد. طبقه‌بندی JEL:L65, c23, O47, F31. کلیدواژه‌ها:بهره‌وری کل عوامل، تغییرات نرخ ارز، صنعت پتروشیمی ایران، تابع تعمیم یافته کاب داگلاس، روش حداقل مربعات‌پویا. بهره‌وری کل عوامل تولید و چگونگی تاثیر عوامل مختلف بر آن از موضوعات مهم اقتصاد به ویژه بخش صنعت پتروشیمی در کشورهای دارای منابع تجدیدناپذیر مانند نفت و گاز از جمله ایران می‌باشد. از این رو در پژوهش حاضر به بررسی تاثیر تغییرات نرخ ارز و برخی عوامل دیگر، بر بهره‌وری کل عوامل تولید در 18 شرکت منتخب بورسی صنعت پتروشیمی ایران در سالهای 1402-1396 پرداخته شده است. برای این منظور از روش حداقل مربعات پویا و تابع تعمیم یافته کاب داگلاس به روش سولو استفاده شده است. نتایج به دست آمده، تاثیر منفی تغییرات نرخ ارز بر بهره‌وری کل عوامل بنگاههای منتخب صنعت پتروشیمی را طی دوره تحقیق تایید میکند. علاوه بر آن، برآوردهای پژوهش نشان‌دهنده تاثیر مثبت ارزش افزوده، موجودی سرمایه، هزینه انرژی، هزینه خوراک پتروشیمی و تاثیر منفی نیروی کار بر بهره‌وری کل عوامل تولید می‌باشد. بر اساس نتایج، توصیه می‌شود سیاست‌گذاران اقتصادی با هدف کاهش دامنه تغییرات نرخ ارز و ایجاد ثبات نسبی، زمینه بهبود بهره‌وری را فراهم آورند. همچنین بازنگری در ساختار نیروی انسانی از طریق ارزیابی عملکرد و بهینه‌سازی ترکیب نیروهای تولیدی و غیرتولیدی ضروری است. بهعلاوه، توجه به سهم نسبتاً محدود موجودی سرمایه در ارتقای بهره‌وری، ضرورت سرمایه‌گذاری در تجهیزات با فناوری پیشرفته را برجسته می‌سازد. طبقه‌بندی JEL:L65, c23, O47, F31. کلیدواژه‌ها:بهره‌وری کل عوامل، تغییرات نرخ ارز، صنعت پتروشیمی ایران، تابع تعمیم یافته کاب داگلاس، روش حداقل مربعات‌پویا.
yasini E, roshan R, Rezaei M. Investigating the impact of exchange rate changes on total factor productivity of selected firms in Iran's petrochemical industry. QEER 2026; 23 (89) :25-72 URL: http://iiesj.ir/article-1-1712-fa.html
یاسینی اسماعیل، روشن رضا، رضایی محمد. بررسی تاثیر تغییرات نرخ ارز بر بهره‌وری کل عوامل بنگاههای منتخب صنعت پتروشیمی ایران. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژي. 1405; 23 (89) :25-72
