با وجود کاهش مستمر هزینه عرضه انرژیهای تجدیدپذیر، گذار از منابع انرژی فسیلی، همچنان به عنوان یک هدف مطرح است. مطالعات زیادی به شناسایی موانع تحقق این هدف توجه کردهاند. این مقاله، با اتکای به دو نظریه اثبات شده (رانت قیمت و هرم نیازهای مازلو) و یک مفهوم تجربی (منحنی زیستمحیطی کوزنتس)، یک چارچوب مفهومی را توسعه داده و متکی به آن، سه مفهوم چتر فناوری، اوج اقتصادی نفت و وقفه گذار را معرفی میکند. به دلیل تفاوت کشورها در برخورداری از رانت قیمت و چگالی جمعیت روی هرم نیازهای مازلو و به تبع آن تفاوت حساسیت نسبت به آثار زیستمحیطی، منحنی چتر فناوری، اوج اقتصادی و وقفه گذار برای هر کشور متفاوت خواهد بود. رانت قیمت بزرگتر و چگالی بیشتر جمعیت در سطوح پائین نیازها، در مواردی میتواند گذار انرژی را تا نیم قرن طولانیتر کند. شواهد تجربی گذار چین از زغالسنگ به نفت تائیدی بر این مطلب است. نتایج نشان میدهد گذار انرژی ایران، به دلیل برخورداری از مشخصات فوق، حداقل با سه دهه تاخیر نسبت به کشورهای توسعه یافته غیر نفتی مانند سوئیس و سوئد محقق میشود. نتایج این مطالعه، ضمن گسترش مرز دانش، چارچوبی مفهومی برای توضیح دلایل عدم تحقق اهداف کاهش انتشار را فراهم میکند. طبقهبندی JEL: O3,Q2,Q4. کلیدواژهها:اوج اقتصادی نفت، توسعه پایدار، کربن صفر، چتر فناوری.
heydari K. Designing a Conceptual Model for the Transition to Low-Carbon Energy
Oil-rich Developing Versus Non-Oil-Rich Developed Countries. QEER 2026; 23 (89) :183-221 URL: http://iiesj.ir/article-1-1711-fa.html
حیدری کیومرث. طراحی مدل مفهومی گذار به انرژی کمکربن الگوی کشورهای درحالتوسعه نفتخیز در مقایسه با کشورهای توسعهیافته غیرنفتی. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژي. 1405; 23 (89) :183-221